Browsing category

Зөвлөгөө

Зөвлөгөө,

Олсоор аюулгүй буух, буулгах зөвлөмж

Өндөрөөс олсоор (rappel) буух нь уулчдын эзэмших ёстой нэгэн чухал ур чадвар, мэдлэг юм. Өнөө үед Rappel нь уулчин гэлтгүй олон хүний хийх дуртай зүйлсийн нэг болоод байгаа. Энэ нь эр зориг, ур чадвар шаардсан нөгөөтэйгүүр амь насанд эрсдэлтэй хобби юм. Өөрөөр хэлбэл ТА өндрөөс олсоор буух үйл ажиллагаанд хамрагдсанаар өөрийн АМЬ НАСАА бусдад даатгаж байна гэсэн үг!!!

Тэгэхээр ийм эрсдэлтэй хобби хөөх гэж байгаа хүнд мэдэх ёстой хэдэн зөвөлгөө хүргэе.

Би ямар хувцас өмсөх вэ?

Нөхцөл байдлаас их хамаарна. Буух газар хүртэл хол биш бол даавуун хувцас зүгээр. Учир нь хаданд үрэгдэж урагдах нь бага. Хол газар алхаж очдог бол хөлрөх тул түргэн хатдаг спорт хувцас өмсөх нь зөв. Гэхдээ ер нь аль болох бие барьсан хувцас өмсч үсээ боож байвал хамгаалалт, буултын хэрэгсэлд хувцас, үс орооцолдох, хавчуулагдах эрсдэлийг бууруулна. 

Хувийн хамгаалах хэрэгсэл юу, юу байх вэ?

Худрага – Томдохгүй, багадахгүй биед яг таарсан байх ёстой

Толгойн дуулга /Каска/ – Энэ бол хамгийн чухал хамгаалалт! Дуулга өмсгөхгүй Rappel хийлгэх гэж байгаа бол том эрсдэл бий болгож байна гэсэн үг. Та энэ үйл ажиллагаанаас татгалзсан нь дээр.

Хаднаас бууж л байгаа бол хаа нэгтээгээс чулуу унах эрсдэлтэй. Хэзээ, хаанаас юу унахыг хэн ч таашгүй. Тэнцвэр алдаад хананд толгойгоороо савж ч болно. Хүний толгой маш эмзэг бөгөөд хадны өчүүхэн цохилт ч таныг үүрд тахир татуу болгож болно.

Бээлий – Гарт яг таарсан арьсан бээлий байвал сайн.

Авто-блок буюу автомат тормос – Манайхан үүнийг хэрэглэхгүй байх тохиолдол элбэг. Бууж байгаа хүн гэнэт ухаан алдвал, чулуунд оногдвол гээд олон тохиолдолд хамгаалалтаас гараа салгахад Авто-блок зогсоох үүрэгтэй.

Зарим нь 8-ын тоо, гахайн хоншоор /ATC/-г доор байгаа хүн олсны үзүүрээс татаж зогсох fireman’s belay арга хэрэглэдэг. Ингэхдээ Авто-блок ашигладаггүй.

fireman’s belay арга нь дараах сул талтай:

  • Хамгаалж буй хүн дээр хад, чулуу унах, анхаарал алдах
  • Гахайн хоншоор /ATC/ дээр ирэх ачаалалыг 2 дахин ба түүнээс илүү нэмдэг.
  • Гахайн хоншоор /ATC/ нь хагарвал ҮХЭЛ
  • Карбин нь хугарвал ҮХЭЛ

Тэгэхээр олсоор буулгахдаа Авто-блок хийхгүй бол та мөн ТАТГАЛЗСАН нь дээр!!!

Зөвлөгөө,

Аялалд хэрэгтэй 27 зөвлөмж

1. Аялалаар явсныхаа дараа гэртээ ирээд, гутландаа сонингийн цаасыг бөөрөнхийлөн чихэж хэд хэдэн цагийн зайтай сольж хатаагаарай. Гутлаа наранд болон пааран дээр тавьж орхиод хэт хатаавал хагарч болзошгүй.

2. Дэнлүү эсвэл гар утасны гэрлийг савтай усруу чиглүүлж тусгахад шууд тусгалаас илүү эргэн тойронд гэрлийг маш сайн тараадаг.

3. Аялалаас ирээд гутлын таагүй үнэрийг хуурай дүрдэг цай гутландаа хийн арилгаж болно.

4. Найз нөхдөөсөө аялалын хэрэгслүүд, хувцас зэргийг зээлж авч байгаа бол зургыг нь гар утсаараа дараарай, дараа нь буцааж өгөхөд амар байх болно.

5. Бороо, чийгнээс хувцас хэрэгслүүдээ норгохоос сэргийлж хогны уутаар үүргэвчээ доторлоорой. Резинэн усны хамгаалалттай үүргэвч ч хүчтэй салхитай бороонд найдвартай биш. Хогны уут нь нойтон хувцасаа хийх, үүргэвчний гэр хийх, гэнэтийн тохиолдолд бүр бороонд нөмрөг ч болох боломжтой юм.

6. Эм тан, шүдэнз, утас болон хөгжмийн хэрэгслүүдээ хийхэд жижиг цахилгаанддаг уут ашиглаарай. Тэгснээр, эдгээр зүйлс огт норохгүй. 

7. Аялалын таягаа наалддаг туузаар ороогоорой, хэрэгтэй үедээ шууд ашиглаж болно. 

8. Аялалын бэлтгэл болгож өглөө шүдээ угаахдаа нэг хөл дээрээ зогс, орой нь нөгөө хөл дээрээ зогс. Ингэснээр тэнцвэр сайжирч булчинг чинь хүчтэй болгож, алхаж байх үед өвдөг, шагай өвдөхөөс сэргийлэх ач тустай.

9. Бороонд норсон оймсоо хатаахдаа халуун усаар усны саваа дүүргээд оймсоо битүү углах хэрэгтэй.

10. Нусны алчуураар усны шүүлтүүр хийгээрэй. Бага зэргийн тунадасыг шүүж чадна.  

11. Эмийн хайрцагийг жижигхэн аялалын хоол амтлагчууд хийх савны зориулалтаар ашиглаарай, ингэснээр паста болон будаа зэрэг энгийн аялалын хоол хийхэд хялбархан бас зугаатай байх болно. 

12. Дэнлүүгээ ашиглаагүй байгаа үедээ 1 зайг нь буруу харуулж хийгээрэй. Цүнхэнд чинь санамсаргүйгээр асаах товчлуур дарагдсан ч зайг дуусгахгүй байх нэг арга.

13. Аялалд явж ирээд аяны хөгжлөө угаах гэж байгаа бол хатаагч дотроо 2 ширхэг теннисний бөмбөг хийвэл хөнжлийг чинь буцаад хөвсийлгөхөд туслах ба анх худалдаж авч байсан үе шиг л дулаахан байлгах болно

14. Урт удаан хугацааны аялалын дараа, даарсан, норсон, ядарсны дараа цэвэрхэн, хуурай хувцас байхгүй бол яах вэ? Машин дотроо хэдэн хувцас үлдээгээрэй.

15. Хэрвээ чамд амрахан гал гаргах шаардлага гарах юм бол, хөвөн бөмбөлөгнүүдэд вазелин түрхээд аваад яваарай. Үүргэвчинд чинь ч зай эзлээд байхгүй.

16. Цахилгаан хэрэгслүүдээ уснаас хамгаал.

Жижигхээн ус цалгихад эсвэл ус нэвчдэг цүнхтэй бол цахилгаан хэрэгслүүддээ баяртай гэж хэлэх болно. Энгийн нэг арга бол аяны хоолны цүнхэнд хийх.

17. Үйсэн бөглөөнд хийх

Хэрвээ чи гол гатлах, ус туулах гэж байгаа бол машины түлхүүр зэрэг үнэ бүхий зүйлүүддээ, дарсны үйсэн бөглөө зүүчих хэрэгтэй.    

18. Гарны тусламжтайгаар нарыг хараад цаг хэд болж байгааг мэдэж болно. Гараа урагш сунгаад өөрлүүгээ алгаа харуулна. Тэнгэрийн хаяанаас эхлээд нэг гараа нөгөө гаран дээрээ тавиад нар руу харна. Хуруу бүр ойролцоогоор 15 минутыг заадаг бөгөөд харанхуй болох хүртэл хэр хугацаа байгааг мэдэж болдог.

19. Зангилаа зангидаж сурах

Цөөн тооны  үндсэн зангилааг мэдэж байснаараа онцгой нөхцөл байдалд хүмүүсийг аварч чадна. Тиймээс зангилаа зангидах мэдлэгээ сэргээ, цөөхөн хэдэн сайн зангилааг сур. Хамгийн хэрэгцээтэй зангилаа бол уулын тооно тушаа зангилаа бөгөөд үүнийг сураад, цээжлэх хүртлээ дадлага сайн хийгээрэй.

20. Татлага, олс авч яв

Олс авч явснаараа нойтон эд зүйлсээ өлгөх хэц болгох, саравч босгох, хэн нэгэн бэртэж гэмтвэл чиг барьж боох, дамнуурга хийх зэргээр ашиглаж болно.

21. Лаа, шүдэнз аваарай

Хэрвээ та шүдэнз авч явж байгаа бол хумсны будаг түрхээд агаар нэвтрэхгүй саванд хийгээд шүдэнзээ уснаас хамгаалж болох юм.

22. Хутга болон олон үйлдэлт багаж аваарай.

Олон үйлдэлт багаж болон хутгыг авсаархан бөгөөд хангалттай жижигхэн, бас зай эзлэдэггүй гэдгийг мэднэ л биздээ. Эвтэйхэн, цомхон учраас цүнхлэхээ бүү мартаарай. Олс таслах, бага зэргийн түлээ бэлтгэх, туна задлах, зам зуурын хөнгөн зууж бэлтгэх зэрэгтээ хэрэглээрэй.

23. Аялалын төлөвлөгөөнийхөө талаар бусдад мэдэгд.

Хаашаа явж байгаагаа гэр бүлийн гишүүд, найз нөхөддөө мэдэгдээрэй. Аялалынхаа дэлгэрэнгүй төлөвлөгөөгөө өөрийн итгэлтэй ядаж нэг хүнд үлдээгээрэй. Тогтсон цагт холбоо барьж байж болно.

24. Гутлаа хатаахдаа хэзээ ч битгий галын хажууд эсвэл халуун газар тавиарай. Гутлын чинь цавууг муутгаж, улавчыг нь хөндийрүүлж бүхэлд нь салж унагах болно.

25. Хэрвээ таны булчин, шөрмөс татдаг бол давсархаг хөнгөн зуушнууд авч явах хэрэгтэй. Давс таны таталт өгсөн булчинг суллахад туслана.

26. Унтахдаа хэт их хувцас бүү давхарлаж өмс. Бага зэргийн агаар гаргах хэрэгтэй. Хэт халуунд унтах юм бол хөлрөнө, тэгээд хөрж эхлэнэ, дараа нь даарч эхлэнэ шүү дээ. Зүгээр л хангалттай хэмжээтэй л хувцасла. Даарч ор руугаа бүү ор. Бага зэргийн үсэрч, дасгал хийж цусны эргэлтээ эрчимжүүлж биеийн дулаанаа нэмэгдүүлнэ.

27. Хуйлсан ариун цэврийн цаас үргэлж авч яваарай. Итгээрэй, бидний амьдралд үргэлж гэнэтийн зүйлс тохиолддог шүү дээ.

Зөвлөгөө,

Хүүхдүүдтэйгээ хамт үүргэвчтэй аялах

Хүүхэд бүр эрүүл агаарт цагийг өнгөрөөх хэрэгтэй. Энэ нь хөгжилтэй, эрүүл мэндэд сайн, мөн нэгэн хэвийн амьдралаасаа гарах боломж. Байгаль дэлхий өгч болох бүхий л гоо үзэсгэлэн, адал явдалыг үзэж болох хамгийн сайхан арга зам бол Үүргэвчтэй аялал юм.

Хүүхдүүдээ (6-16 насныхан) зэрлэг байгальд гайхалтай туршлага хуримтлуулах аялалд амжилттай авч явахад хэрэгтэй аргуудаасаа энд дурдъя.

Явахаасаа өмнө

  • Бэлтгэл: Гэрийнхээ ойролцоо нар шингэтэл дундын зайд явган алхаж (2 цаг хүртэл) бяцхан хөлнүүдийг дасгах хэрэгтэй. Урьдчилаад хагас өдрийн туршид зам дагуулан алхуулна. Тэднийг баярлуулахын тулд тэдэнд зориулж авсан алхалтын гутлыг өмсөхөд эдгээр өдрүүд чухал гэдгийг тайлбарла. Тэдэнд өөрсдөд нь зориулсан үүргэвчийг /мэдээж хөнгөн байх/ үүрүүл. Дараагийн удаад бага зэргийн ачааг нэмж явна.  
  • Аль болох бага наснаас нь эхлэх: Хэдий чинээ бага наснаасаа (3 нас хүртэлх) хол зайнд алхаж эхэлнэ, хожим тэд үүргэвчтэй аялалд явахдаа илүү дуртай байх болно.  
  • Бага насны хүүхдүүдийн хувьд: Хүүхдүүдээ явган аялалд анх удаа авч явж байгаа бол тэдэнд үүнийг явган аялал гэдгийг нь сануул, аав эсвэл ээжээрээ тэврүүлээд явах огт биш шүү. Хүүхдүүд бүтэн өдөржин алхана гэж төсөөлдөг ч яг үнэндээ тэд ядардаг, ядарсан үедээ амрана гэнэ. Энэ нь эцэг эхчүүдийг төлөвлөгөөгөө өөрчилөхөд хүргэдэг.
  • Гэртээ майханд хоноглох: Хашаан дотроо эсвэл бүр гэр дотроо ч бай майхан босго. Хүүхдүүдийг майхандаа оруулаад унтуулаад үз. Энэ нь тэднийг өөр орчинд унтахад нь дасгах болно.
  • Ажиглах: Гадаах нөхцөл байдалд хүүхдүүд хэрхэн хариу үзүүлэхийг ажигла. Хэт их хүч чадал сорихгүйгээр зугаатай байхаар өөрийнхөө алхаа гишгээ, зайгаа зөв тааруулах хэрэгтэй. Хийх аялалдаа зориулж ямар нэгэн зүйл мартаж явахаас сэргийлж тэмдэглэл бич (нарны тосоо авах гэх мэт). 
  • Урам зоригтой бай: Хэрвээ чи урам зориггүй байвал зэрлэг байгаль дахь адал явдалд хүүхдүүд яаж сэтгэл хангалуун байх юм бэ?
  • Төлөвлөгөө гаргахдаа хүүхдүүдийг оролцуул: Явах газартаа юу юу хийж болох, юу үзэх зэрэг санал бодлыг нь хүүхдүүдээсээ асуу.
  • Найз нөхөд үнэ цэнэтэй: Аялалд явахад чинь хамт явах айлын хүүхдүүд байвал дагуулаад явахад мэдээж хөгжилтэй байх болно. Аймшигт үнэн гэвэл, хэсэг хугацаа өнгөрөхөд л хүүхдүүд чинь чамаас уйдаж эхэлдэг шүү дээ. 
  • Гал түймрийн хязгаарлалтыг шалгаарай: Явахаасаа өмнө түүдэг асаах хорио байгаа эсэхийг олж мэдээрэй. Зөвшөөрөгдөөгүй бол хүүхдүүддээ хэлж, тэрний оронд өөрийнхөө янзтай жижигхэн аяны зуух хэрхэн ажиллахыг үзүүлнэ гэж хэлээрэй.

Байгальд

  • Анх удаа эзгүй хээр газарт ирсэн бол: Буудаллах газраа замаасаа 1 км-ээс илүүгүй зайнд байхаар сонгоорой. Ямар нэгэн шалтгаанаар асуудал үүслээ гэхэд, ирсэн замаараа буцахад ойрхон байсан нь дээр. 
  • Хүүхдийн нүдээр харахыг хичээ: Хүүхэддээ замд таарах сонирхолтой шавьжнуудыг олж хараарай гэж хэл. Чамд бол зүгээр л нэг цох хүүхдэд чинь үнэхээр догь цох байж таарна. Та нуур уруу хүрэхийн тулд дахиад 2-оос ч илүү километр алхах нь дээ гэж бодож байхад хүүхэд тань аав ээж хоёр нэг нуур уруу очих гэж яагаад ингэж их хичээгээд байгаа юм бол гэж дотроо гайхаж байж ч болох юм. Хэрвээ таны зорилго хүүхдээ хөгжилтэй аялалын хамтрагч байлгах бол хүүхдийнхээ хүсэл, сонирхолыг бодолцох нь үр дүнтэй.   
  • Замд: Хэрвээ 2 эсвэл түүнээс дээш тооны насанд хүрэгчид явж байгаа бол, 1 нь эхэнд, нөгөө нь сүүлд, харин хүүхдүүд дунд явах нь зүйтэй.
  • Ямар үр дүн хүсч байгаагаа тодорхойл: Бид олон гэр бүлүүдийн хүүхдээ байгальд аялуулах гээд бүтэлгүйтсэн түүхүүдийг сонссон. Энэ нь тэр аялал хүүхдүүдийн хувьд залхуутай, ядаргаатай байсанаас болсон байж болно. Хэрвээ аялал тааламжгүй болвол, хүүхдэд байгальд аялах нь сөрөг сэтгэгдэл үлдээж, улмаар тэдний энэ хандагыг өөрчлөхөд нилээд хугацаа зарцуулахаар байдлыг үүсгэнэ гэсэн үг.
  • Ачааллаа хуваалц: Хүүхдүүдэд бага зэргийн хөнгөн ачаа бүхий тэдэнд таарах үүргэвчийг нь үүрүүл. Хөнгөн зууш, ус, аяны хөнжил ч юм уу, эсвэл тэдний борооны хэрэгсэл ч байж болно. Насанд хүрэгчид энэ хооронд бага насны хүүхдүүдтэй Шерпа болж тоглох хэрэгтэй. Гол нь аялал тэднийг ядраахгүй, бас шантраахгүй байлгах ёстой. 
  • Бие даасан байдал: Хүүхдүүд өөрсдийн бие даасан байдлыг мэдрэх дуртай. Жишээлбэл, хүүхэд тус бүрт өөрсдийнх нь усны савыг өгчихвөл тэд хүссэн үедээ уугаад явна.  
  • Ахуйн ажлаа хуваалцах: Кэмп буюу отог байгуулах ажилдаа хүүхдээ оролцуул. Эд зүйлсийнхээ цэвэр цэмцгэр байдлыг хариуцаж байхыг тэднээс асуу. Хүүхдүүд байгалиа хайрлан хамгаалахыг зөн совингоороо томчуудаас ч илүү мэдэрдэг юм шиг санагддаг. 
  • Болгоомжтой бай: Хүүхдүүдээ үргэлж шүгэлтэй (тэдэнд өөрөөс нь холдож эхэлмэгц шүгэлээ үлээхийг зааж өгөөрэй), мөн амархан ашиглаж болдог гар чийдэн, гэрэл зэргийг авч явж байгаа эсэхийг шалгаарай. Бага насныханд шүгэл, гар чийдэн, гэрэл зэрэгт нь оосор хийж бүсэнд нь холбож өгөөрэй.

Суралцах цаг

  • Хээрийн хичээл (Open-air classroom): Хээрийн гарын авлагаа авч яваарай (эсвэл гар утасны аппликейшн ашиглаж болох юм). Тэгснээр та хүүхдүүддээ зам дагуу таарах цэцэгнүүд, ургамал, амьтан, хад чулуу, шувууд болон үүлсийг тодорхой тайлбарлаж чадна.  
  • Аялах газрын түүх: Зарим зам харгуй түүхэн ач холбогдолтой эсвэл сонирхолтой түүхтэй байдаг. Энэ мэдээлэл нь ихэнхидээ гарын авлага, байгаль хамгаалагчид, гар утасны аппликейшн зэрэгт байдаг. Тиймээс аялалдаа ач холбогдол, сурах зүйл нэмж болох юм.
  • Ул мөргүй аялал (Leave No Trace): Хүүхдүүдэд Leave No Trace зарчмыг танилцуулж төлөвшсөн хариуцлагатай иргэн болж, хүнлэг болоход нь тусал.
  • Зүг чиг олох: Үүргэвчтэй аялал бол хүүхдүүдэд газрын зураг, луужин, GPS хүлээн авагч ашиглаж зүг чиг олж сурах гайхалтай арга зам юм. Хээрийн нөхцөлд зүгээ чигээ олох наад захын ойлголт өгөх таны чадвар хүүхдүүдэд гүн сэтгэгдэл төрүүлэх болно. Цаашлаад geocaching хийх болон зүг чиг олох ур чадвар дээр суурилсан гадаад орчны үйл ажиллагаанд сонирхолтой болж мэдэх юм.
  • Зэрлэг ан амьтад: Очих газарт чинь зэрлэг ан амьтад байгаа эсэхийг судлаж мэдээрэй. Томчуудын хувьд: Зэрлэг ан амьтадтай аюулгүй хамт байхын тулд шаардлагатай урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээний талаар (хоол хүнс хадгалах тохиромжтой сав эсвэл нүүр тулсан үед хэрхэн хариу үзүүлэх гэх мэт) ойлголттой байх хэрэгтэй.  Зэрлэг ан амьтадтай хүндэтгэж, болгоомжилж харьцахыг хүүхдүүддээ сургаарай. Ингэснээр хүн бүр аюулгүй байх болно.

Хүүхдүүдтэй үүргэвчтэй аялсаны шагнал

Үүргэвчтэй аялалаас хүүхдүүд юу олж авдаг вэ?

  • Дасгал хөдөлгөөн, эрүүл мэнд
  • Бие даасан байдал, өөртөө итгэх итгэлтэй болж өсч торних
  • Гэр бүлийн найрсаг харилцаа, мартагдашгүй мөчүүд
  • Цэвэр агаар,  хотын стрессээс дайжих
  • Мэдлэгээ нэмэгдүүлэх, байгаль дэлхийд талархаж сурах
Зөвлөгөө,

Үүргэвч сонгох тухай. Хайрханчуудын зурагт зөвлөгөө 4

Үүргэвч нь
– Агуулах
– Нөмөрлөх
– Хамгаалах зэрэг хэд хэдэн үүрэгтэй. 

Гэрэл зурганд: Хайрхан аялагч клубын гишүүд Богд уулан дахь Занабазарын агуйн хажууд

Ууланд алхаж аялана гэдэг зөвхөн тамирчдын бус эрүүл амьдралыг эрхэмлэдэг хэн бүхний дуртай зүйл болжээ. Эрүүл мэнддээ анхаарч улирал харгалзахгүй хайкинг хийж байгаа хүмүүсийн эгнээнд та ч гэсэн багтах гэж байгаа бол зайлшгүй хэрэгцээтэй болох үүргэвчээ хэрхэн сонгох вэ?

Гэрэл зургийг Асралт хайрханд

Аялалын үүргэвчийг ямар зорилгоор авч явахаас шалтгаалан хэмжээ, зориулалтаар нь сонголт хийнэ. Аяллын үүргэвчийг сонгох хамгийн эхний зүйл нь түүний ХЭМЖЭЭ юм. Өдрийн, уртын, холын аялалд хэр их зүйл багтаах хэрэглэх хэрэгцээгээ тооцно. Үүргэвчний багтаамжийг литрээр тооцдог бөгөөд 10л- 65л хүртлэх хэмжээтэйг өргөн хэрэглэдэг.

Үүргэвчний хэрэглээ нь үүргэвч дэмий хоосон зайгүй байвал холхиж биед тавгүй байдал учруулдаггүй. Тиймээс та үүргэвчээ дүүрэндүү байлгаж аялалдаа тохируулах нь зөв юм. Дотроо хоосон орон зайтай үүргэвч биеийн тэнцвэрт муугаар нөлөөлдөг.

6,8,10 литрийн мини буюу жижиг үүргэвч. 
Ийм үүргэвчинд таны өдрийн хоол хүнс, жижиг савлагаатай ус цөөхөн ширхэг багтана. Ийм үүргэвчийг голдуу ЗУНЫ улиралд үүрэх бөгөөд даавуун гадаргатай байдаг. Мөн мөр нь тийм ч урт сунадаггүй тул өвлийн зузаан хувцасан дээр үүрэхэд хүндрэлтэй. Хөнгөн, авсаархан энэ үүргэвчээ цаг агаарын байдлаа хараад нарлаг өдөр үүрээрэй. 

Гэрэл зургийг Тэрэлжид. Манай клубын энгийн алхалтад ирсэн 4 бүсгүйн үүргэвч нэг брэндийн байв.

15л-30л DAYPACK ангиллын үүргэвчнүүд нь бүтэн өдрийн аялал /өдрийн аялал нь 8-20км гэж ойролцоогоор тооцож болно/-д тохиромжтой бөгөөд солих хувцас, 2-3 удаагийн хоол хүнс хийж явахад тохиромжтой. Ийм үүргэвчүүдийн мөр нь хангалттай сайн сунадаг тул өвөл зуны аль ч улиралд хувцасны нимгэн зузаанаас үл хамааран тохируулан хэрэглэж болно. Өгсөх уруудах зам сонгон аялж байгаа бол энэ төрлийн үүргэвчүүд хамгийн зөв сонголт болох бөгөөд тэнцвэр хадгалах үүрэг давхар гүйцэтгэдэг. Хайкинг хийдэг хүмүүс голдуу энэ хэмжээтэй үүргэвчийг сонгодог

Гэрэл зургийг Чингэлтэй хайрханд


Зарим хүмүүс хүнд зүйл үүрч алхах нь жин хасахад тустай гэж боддог ч энэ нь буруу юм. Аялагч хүний хамгийн их гамнах ёстой зүйл бол ӨВДӨГ бөгөөд өгсөж уруудах нугацаа ихтэй газар аль болох хөнгөн ачаатай явж өвдгөө гамнах нь зүйтэй тул та энэ хэмжээтэй /15-30L/ үүргэвчийг аваарай. Мөн сэрүүн хүйтний улиралд үүргэвчтэй аялах нь нуруунаасаа дулаан байх таатай нөхцөл юм. Харин хэт хөлрөмтгий хүмүүс ардаа сеткатай үүргэвч сонирхож үзээрэй 

Гэрэл зургийг Авхан хайрханд

Medium Backpacks буюу дунд хэмжээтэй үүргэвчүүд 35л-50 л багтаамжтай байх бөгөөд илүү хүнд ачаа багтаах зориулалт, нэмэлт тоногтой байдаг. Өвлийн улиралд цаг агаар хүйтэрч солих давхарлах хувцас, хоол цайны халуун сав нэмэгдэж овор жин нэмэгддэг тул өдрийн хайкинг хийж буй хүмүүс өдрийн буюу 15-30литрийн үүргэвчээ ийм хэмжээтэй үүргэвчээр солих нь элбэг. 

Гэрэл зургийг Хагийн хар нуурын аялалын үеэр

Хайкинг /hiking/ буюу уулын алхалтын үед хэрэглээд зогсохгүй өндөрийн авиралт /mountaineering/ -нд энэ төрлийн /35-50L/ үүргэвчүүд маш өргөн хэрэглэгддэг. Өндөр уулын оргилд хүрэхийн өмнө ийм хэмжээтэй үүргэвчний гадна байрлах жижиг тоноглолуудад мөсний алх, таяг, олс зэргийг бэхлэж болдог бөгөөд гадна талд бэхэлсэнээр нуруунд ирэх ачаалалыг тэнцвэржүүлж өгдөг. Тэгээд ч үүргэвчний гадна талд эдгээр зүйлсийг бэхлэх нь авч хэрэглэхэд амар байдал үүсгэдэг. 

Гэрэл зургийг Хайрхан аялагч клубын өндөрийн авиралтын үеэр. Алтай Таван Богд -Хүйтэн уул.

Өндөр ууланд авирах үед тохиолдож болох төрөл бүрийн эрсдүүд бий. Тухайлбал доош гулсах үед үүргэвч чинь тоормозны үүрэг гүйцэтгэдэг. Үүргэвч үүрсэн хүн хойшоо савж уналаа гэхэд толгой тархинд шгэмтэл учрах магадлал эрс багасдаг. Мөн багахан хэмжээтэй ангал таарвал үүргэвчиндээ тэгнэн тогтох нь ч бий

Large буюу том ангиллын үүргэвчүүд +65л байх бөгөөд мэдээж олон зүйлс багтаахын тулд бүтээгдсэн байдаг. Холын, олон хоногийн аялалд тохирно. Үүргэвчний хуваалт, халаас, тоноглолууд нэмэгдэж зориулалт нь ихэснэ. Тухайлбал мишок баглах бүчнүүд, таяг тогтоогч гм.

Үүргэвчинд байдаг ерөнхий шинжүүдийг дурдлаа. Тэгвэл та сонголтоо хийхдээ дараах зүйлсийг анхаараарай. Үүнд үүргэвчний материал, брэнд, үнэ, нэмэлт тоноглол зэрэг орно. 

Зургийг MBM hiking store- ийн хуудаснаас авч ашиглав.

HIPBELT Нуруун дээрх ачааллыг тэнцвэржүүлдэг ийм бүс ихэвчлэн дунд болон том хэмжээтэй үүргэвчнүүдэд байдаг. Аялах явцад гүйхгүй, тогтвортой.

Chest strap/Цээжний бүч нь хүнд ачаа үүрэхэд зориулсан том хэмжээтэй үүргэвчнүүдэд голдуу байх бөгөөд гол ач/х нь ачааг тэнцвэртэй байлгах. Сонгох үүргэвчинд чинь ийм бүч байгаа эсэхийг анхаараарай. Савлалтын хэмжээг ихэсгэж багасгаж, доторх зүйлсийг хөдөлгөөнгүй болгоход тусална

Гэрэл зургийг Авхан хайрханд

Та өөрийн хэрэгцээ шаардлагаас хамаарч бусад тоног, бүч, нэмэлттэй үүргэвчийг сонгож болно. Снөүбоардаар гулгадаг бол таньд нэмэлт бүч ихтэй үүргэвч тус болох нь дамжиггүй. Жишээ нь усны сав хийх тасалгаатай гэх мэт. Үүргэвчний бүх хэсгүүд тус тусын үүрэг зориулалттай хийгддэг бөгөөд хэрэгцээгүй бүч, тоног гэж үгүй.

Гэрэл зургийг Найрамдал Чингэлтэй чиглэлд шинэ зам нээх алхалтын үеэр

Аяллын үүргэвч авч байгаа бол борооноос хамгаалах rain cover ийг нь заавал цуг аваарай. Үүргэвчин доторх зүйлсийг норгохгүй байх маш чухал.

Гэрэл зургийг уул уулын хаан Дэлгэрхаан хайрханы өгсөлтийн үед







Зөвлөгөө,

АЯНГА ЦАХИЛГААНЫ АЮУЛААС СЭРГИЙЛЭХ ЗӨВЛӨМЖ. “УБ Аялагч” клубын цуврал зөвлөгөө 2

Явган аялагч та хөдөө хэдэн хоногоор аялах гэж байгаа бол цаг агаарын урьдчилан сэргийлэх мэдээг цаг тухайд нь хүлээн авч өөртөө тулгарч болзошгүй бороо ус, аянга цахилгааны аюулаас урдчилан сэргийлнэ үү.

Тэнгэр муудах хандлагатай байгааг ажиглагмагцаа та аадар борооноос урьтаж нөмөр газарт нуугдах шийдвэр гаргах ёстой. Аянганы дууг сонс.

Хэрэв та аянганы дууг сонсч байвал аадар бороо ойрхон байгаа бөгөөд та аянганд цохиулах магадлалтай гэсэн үг. Аянга цахилгаантай үед та өндөр уулын орой болон ил задгай газар нэг хоёроороо байхаас болгоомжлох.

Морь унаж яваа бол хурдан давхих цахилгаан цэнэг үүсгэхээс сэрэмжлэх. Олуулаа яваа тохиолдолд бөөгнөрч нэг дороо цуглахгүй тарж газар хэвтэх хэрэгтэй учир нь хүн маш сайн цахилгаан дамжуулдаг.

Нойтон газар хэвтэх хэцүү байвал газарт суугаад хөлийнхөө өлмий дээр цагариглан тонгойж суу. Гараа өвдгөн дээрээ тавиад, толгойгоо өвдөгнийхөө завасар оруул.

Биеийнхээ гадаргууг аль болох бага болгож, биеийнхээ газартай нийлсэн хэсгийг мөн хамгийн бага байлга. Аянганы хүчдэл ихэвчлэн толгой дээрээс биш, газраар дамжин хүний биед ордог. Өөрийн биед байгаа төмөр биетүүдийг биеэсээ хол байлгах / хутга, таяг, түмпэн сав г.м/ хэрэв та GPS-тэй яваа бол түр унтраачихад илүүдэхгүй болов уу. Хүчтэй салхи нь аянга бүхий хүчтэй аадар борооны хүйтэн фронтын дагуу болон урд талд үүсдэг.

Ганц мод утасны болон гэрлийн шон өндөр хүчидлийн шугамнаас хол байх. Аянга буусан газар байвал аль болох хол байх. Энэ мэдээлэл таньд хэрэг болж юуны магад.

Зөвлөгөө,

АНХЛАН АЛХАГЧ НАРТ ЗОРИУЛСАН ЯВГАН АЯЛАЛЫН ЗӨВЛӨМЖ. “УБ Аялагч” клубын цуврал зөвлөгөө 1

  1. Явган аялал нь заавал мэргэжлийн аялагч юмуу эсвэл тамирчин гэхгүй байгальд хайртай, байгалийн сайханд чөлөөтэй хөдөлж, явган аялах дуртай хэн болгонд зориулагдсан аялалын нэг төрөл билээ. Явган аялалаар аялж буй аялагч нь нэг дор үзэж, сонсч, харж, мэдэрч, үнэрлэж чаддагаараа бусад аялалын төрлүүдээс хамгийн идэвхитэй аялалд тооцогддог.

 

  1. Байгалийн сайханд явганаар аялах нь биеийн тамир хийгээд зогсохгүй бясалгал болдог гэж үздэг. Аялагч аялж явах байх үедээ өөрийн алхаа гишгээг сайтар ажиглан харж, өөрийнхөө анхаарлыг дээд зэргээр төвлөрүүлж чаддаг. Тиймээс өдөр тутмын ажлын стресс, хотын дуу чимээ, олон цагаар компьютерийн ард суухаас түр ч болов холдож явган аялах нь хамгийн сайхан амралт болно.

Үүргэвч хүнд байж болохгүй. Үүргэвчинд байвал зохих зүйлүүд:

  • Уух шингэн зүйлс /багадаа 1.5 литр/
  • Өдрийн хоол, хөнгөн зууш
  • Зургийн аппарат, камер
  • Хувийн хэрэглээний нар, салхины тос, жижиг эмийн сан
  • Солих цамц, футволка, оймс
  • Дулаан, хөнгөн куртка
  • Бусад
  1. Явган явж эхлэхдээ та удаан, яаралгүй эхлэх хэрэгтэй. Эхний 15-25 мин удаан явж, цусны эргэлтийг аажмаар дасгах нь цаашид нэгэн хэмд явах эхлэл болно.

 

  1. Явж байхдаа зураг авч болохгүй. Хүн авч буй зургандаа анхаарал төвлөрүүлсэн байдаг болохоор ямар нэгэн зүйлд тээглэн унах магадлал өндөр. Унасан тохиолдолд өөрийгөө биш зургийн аппарат, камераа эвдрэхээс хамгаалж унадаг. Иймд зогсч байгаад зургаа аван, цааш явах хэрэгтэй.

 

  1. Хэрэв явж байхдаа гулган унах тохиолдолд өвдгөн дээрээ өвдөглөх, тохойгоороо тулж унах нь чухал. Энэ нь биеийн хүндийг саармагжуулж, тэнцвэр алдагдахаас сэргийлнэ.

 

  1. Уулын өөд явж байхдаа өвдгөө гүйцэд тэнийлгэж болохгүй. Байнга хагас хөнгөн нугалсан хэлбэрээр том,  хол алхахгүй явах хэрэгтэй. Аль болох гуяны бүдүүн булчинд ачаалал бага өгөх буюу шилбэний булчин болон гуяны арын булчинд ачаалал өгөх маягтай алхана. Гуяны булчин нь хүчтэй  боловч амархан цуцдаг бас амархан бүдүүрч хөгждөг юм.  Тиймээс аль болох зааврын дагуу зөв алхаж сурах хэрэгтэй.

 

  1. Аялалын таягтай бол авч яваарай. Тулгуур таягийг хэрэглэснээр өвдөгөнд төвлөрөх жинг багасгадаг. Гэхдээ 1 биш 2 таяг хэрэглэнэ

  1. Шингэн зүйл уух. Аялалын ачаалал, хугацаа, цаг агаараас хамаарч биеийн шингэн алдагддаг тул ус хангалттай авч явах хэрэгтэй. Цангахыг хүлээлгүй тогтмол шингэн ууж явах хэрэгтэй.

 

  1. Явган аялалын үед согтуулах ундаа огт хэрэглэхгүй.

 

  1. Нарнаас хамгаалж байнга малгай өмсөх, алчуур, баф зүүх шаардлагатай. Аялалын үед нарших тохиолдол байдаг тул үүнээс болж бие тавгүйтэх, дотор муухай оргих, бөөлжих зэрэг шинж илэрдэг тул урьдчилан хамгаалах нь зүйтэй.

  1. Уулын орой дээр салхитай сэрүүн байдаг бөгөөд аялагч хөлөрч, норох тохиолдол байдаг тул солих цамц, футволка авч яваарай. Мөн дулаан, хөнгөн куртик авч явах шаардлагатай. Богино өмд буюу шорт өмсөхгүй, биед чөлөөтэй өмд өмсөнө.
  2. Шагайгаар татсан хагас түрийтэй гутал, нам өсгийтэй, уужуу гутал сонговол хөл холгохгүй. Өмсч байсан хуучин гутал өмсөх хөлд илүү амар тохиромжтой байдаг. Гол нь гутал арзгар ултай, хөнгөн байх ч ёстой. Харин өмсөөд удаагүй, эсвэл шинэ гутал байгаа бол хөлдөө дасгаж байж өмсөх хэрэгтэй. Болж өгвөл зориулалтын Hiking, trekking гутал сонговол илүү тохиромжтой байх болно.
  1. Аялалын жижиг аптектэй байх шаардлагатай. Үүнд: хурууны лент, толгой, гэдэсний болон өвчин намдаах эм, бусад шаардлагатай эм г.м зүйлс байна.

 

  1. Бүсгүйчүүдэд өөрийн биеийн онцлогоос шалтгаалж нар, салхины тос зэрэг зүйлс авч явахыг зөвлөе.

 

  1. Явган алхалт нь хэдий аялал, амралтын хэв шинжтэй ч алхагч нарыг нарийн дэг журамтай байхыг шаарддаг. Иймд аливаа алхалт, аялалын турш гишүүд, дэмжигчид, шинээр алхагч нар клубын удирдагчийн заавар, шаардлагыг дагаж, сахих естой. Явган аялалын үед тарж бутран явахгүй, зөвхөн тэмдэглээгээ бүхий жимээр цуваагаар явна. Энэ нь олон салаа зам гаргахгүй, байгалиа хайрлах, хамгаалах зорилготой.

 

  1. Хавар намрын хуурайшилт ихтэй улиралд аялалын явцад ил гал гаргах, тамхи татахыг хатуу хориглох бөгөөд зайлшгүй тохиолдолд гал гаргасан бол сайтар унтрааж шалгаж нягтлана.

 

  1. Аялагч нар аливаа хол болон ойрын, энгийн зэрэг алхалтанд өөрсдийн идэх хоол, хөнгөн зууш, уух зүйлсийг бэлтгэж явна. Халуун савтай цай, кофе зэргийг авч явж болно.

 

  1. Уулан дээр үдлэх болон аялалын явцад хог тарихгүй байх ёстой. Хогоо гялгар уутанд хийж цүнхлээд бууж ирсэн хойноо зориулалтын хогийн саванд хийх ёстой. Өөрөө хаяагүй ч ухамсар муутай нэгний хаясан хогийг аваад бууж бусаддаа үлгэр дууриалал болвол сайн.

 

  1. Эцэст нь зөвлөхөд тухайн аялал, алхалтын өдрийн дулаан-хүйтэний хэм, бороо-цастай эсэх, нартай-үүлэрхэг байх, салхитай зэрэг цаг агаарын урьдчилсан мэдээг харж, тухайн өдрийн цаг агаарт тохируулж хувцсаа өмсөөрэй. Аялалын явцад санамсар болгоомжгүй байдлаас унаж бэртэх тохиолдол байдаг энэ нь хувь хүний өөрийх нь хариуцлага байдаг тул анхаарал болгоомжтой явах хэрэгтэй.

 

Зөвлөгөө,

Зүг чиг олох, тодорхойлох энгийн аргууд. Хайрханчуудын зурагт зөвлөгөө 3

Байгалийн өгөгдөл гэдэг нь байгалд буй мод, өвс, ус, цас, мөсний төлөв, ан амьтаны үүр, цэцэгс салхины хаялбараар үүсдэг элсний хээ зэрэг олон зүйлс орно.

Амьдралыг тэтгэгч алтан нар бол зүг чиг олох хамгийн анхдагч хүчин зүйл юм. Нартай өдөр үд дундын үед хүний сүүдэр хамгийн богино болдог. Энэ үед та 12-13 цаг болж байгааг мэдэж болно. Сүүдэр хамгийн богино байх үед гараа алдалж нар байгаа зүгт нуруугаа хандуулан зогсоход нүүрэн тал хойд зүгийг, зүүн гар тал баруун зүгийг, баруун гар зүүн, нуруу нь өмнө зүгийг тус тус заана. Хамгийн энгийн жишээг хэлвэл нар хангалттай тусдаг манай орны хувьд нар өглөө 7 цагийн үед зүүн зүгт,13 цагийн үед өмнө зүгт, 19 цагийн үед баруун зүгт байрладаг.

Мөс: Ялангуяа голын мөс нь урсгалын бүтцээс болоод газар бүр харилцан адилгүй байна. Тэгш гөлгөр мөс нь салхинаас хамгаалагдсан газар үүсдэг бөгөөд барзгар овойж хөлдсөн мөс нь хуучин мөсийг илтгэдэг. Мөс хагарсан цуурсан хэсэг таарвал тэр газрын доор хөдөлгөөнт урсгал бүхий газар байх магадлалтай байдаг. Мөсний нягт өвлийн цагт сайн байх бөгөөд хаврын улиралд зузаан харагдавч нягт нь сийрэгжсэн байдаг тул анхааралтай байх ёстой юм. Цэнгэг устай газар 1 хүнийг даах мөсний нягт 10см, давстай усанд 15 см гэж үздэг ажээ.

Гэрэл зургийг Binderiya Byambasuren

Мөс хагарах цуурах чимээ гарсан даруйд аюулгүй байдлаа хангах нь чухал юм. Мөс хагармагц ачаагаа хурдан тайлж /үүргэвч гм/ өөр газар руу шидэж массаа хөнгөлөх нь зүйтэй юм. Хүндийн төвөө хоёр хөл дээрээ бус хэвтэж мөлхөх маягаар тараан байршуулж аюулгүй газарт хүрэх хэрэгтэй. Олуулаа явж байгаа үед мөсөн дээр бие биенээсээ 5м-с дээш зайчлал аваарай. Загасчид анчид энэ талаар маш их мэдлэгтэй байдаг бөгөөд голоор явах үедээ уулчдын адил олсонд орох нь түгээмэл байдаг аж.

Намаг: Монгол орны хувьд машин тэрэг намагт суухаас хүн намагт шигдэх нь тийм ч их тохиолддоггүй. Та аялалаар явах гэж байгаа бол нутгийн иргэдээс мэдээлэл авч байгаарай. Хэрвээ явган аялах үед намагтай газраар явж байгаад намагт шигдвэл огцом хөдөлгөөн хийж болохгүй. Намагтай газраар олуулаа явж байгаа бол цуваагаар явж хоорондоо 5-7м зай барьж, өмнө яваа хүн саваа мод, таягаар гүнийг хатгаж явдаг. Намагт шигдвэл ачаагаа /үүргэвч гм/ тайлж хэвтээ байрлалд шигдэн саваа мод түүнтэй адилтгах таяг зэргийг тулж аажуухан хөдөлж аюулгүй газар руу шилжинэ. Харин намгийг зүг чиг олоход ашиглах бараг боломжгүй байдаг.

Хавар нүүдлийн шувуу өмнөөс хойд зүг нисдэг бол намар эсрэг зүг нисдэг.

Гэрэл зургийг Batsaikhan Chu

Салхи: Монгол орны хувьд салхины чиглэл голдуу баруун хойноос чиглэх бөгөөд нутгийг баруун талд ой мод бага, чийгшил муу, уул нь хад чулуу ихтэй байдаг. Улаанбаатар хот, Богд уулыг Монгол орны ойн хамгийн урд зах гэж үзэж болно. Харин бороо цас орохын өмнө салхины чиг өөрчлөгдөж урдаасаа урих нь бий.

Модны мөчир наран талдаа шигүү байхаас гадна нарны туяаг хангалттай авч урт ургадаг. Харин хойд зүгээс ирэх салхинаас болоод моддын ар талд мөчир сийрэг байна. Энэ аргаар ялангуяа наргүй бүрхэг өдөр зүг чиг олоход хялбар юм. Модны урд талын мөчрүүд хөндлөндүү байдаг бол ар талын мөчрүүд хангалттай нарны гэрэлийг авахын тул дээшээ эгцдүү тэмүүлсэн байдаг. Навч нь ч бас урд талынх нь илүү том байдаг.

Моддын холтос сүүдэр талдаа зузаан том ширхэгтэй байдаг бол наран талдаа нимгэн байдаг. Товчхондоо зузаан холтос хойд зүгийг заана.

Одоор баримжаалан зүг чиг олох тухай: Алтан гадас од ямагт хойд зүгийг заадаг бөгөөд шөнийн тэнгэрт 7 бурхан одын чигтээ бусдаас тод харагддаг. 7 бурхан одын захын 2 одыг холбосон шулуун татлаа гэж дүрслээд уг 2 одны хоорондох зайг баримжаалан 5 дахин ихэсгэж авлаа гэж үзэхэд уг зайд орших арай тод од бол Алтан гадас од юм.

Ойн цоорхой дахь модны урд тал нь давирхай гоожсон байдаг.

Ихэнх аалзнууд тор нэхэхдээ бат бөх байдлыг нь хадгалахын тулд салхины чигийг дагуулж тор нэхдэг байна. Өөрөөр хэлбэл баруун хойноос салхилдаг бол аалзны торны босоо чиглэл нь зүүн урд болон баруун хойд зүгийг заах магадлалтай аж. Та модны урд талд байгаа торны гоёмсог хээг ажиглаж суугаа бол голын бөөрөнхий нь урд зүгийг заана гэсэн үг юм.

Монгол орны хувьд ихэнхдээ үүл баруун хойноос зүүн урагшаа нүүдэг. Хур тунадас, хүчтэй салхитай өдөр энэ аргаар зүг чигээ олох магадлал багасдаг. Үүлний төрөл зүйлсийн талаар та эндээс уншаарай
https://www.facebook.com/pg/khairkhan.hiking.club/photos/?tab=album&album_id=1913187505420244

Том хад чулуу хагаар хучигдсан байхтай таарсан уу? Тэгвэл хаг нь сүүдэрсэг, чийглэг орчинд ургадаг тул чулууг хучихдаа ертөнцийн хойд зүгээс нь хучсан байдаг.

Модны хувьд ч ялгаагүй. Ар талд нь хаг хөвд байвал хойд зүгийг заадаг. 95 хувийн магадлалтай арга гэнэ шүү.

Хэрвээ зүү байгаа бол тогтмол усанд навч хөвүүлээд, зүүгээ толгойдоо үрж цахилгаанжуулаад навчин дээр тавьдаг. Зүүний сүвэгчтэй буюу арай их төмөртэй хэсэг нь хойд зүгийг заана.

Шоргоолжны болон зөгийний үүр мод чулууны өмнө талд голдуу байрладаг.

Гэрэл зургийг Batsaikhan Jigmed

Шоргоолжний үүр бөв бөмбөгөр байхгүй бөгөөд нар луу харсан тал нь налуу, хойд тал нь эгцдүү байгааг ажиглаж болно.

Цас шуурахдаа том хад, байшин зэрэг нөмөртэй газрын ар талд хунгарладаг бол нөмөргүй газар, жижиг бут сөөгний өмнө талд хошууран шуурч тогтдог.

Туулж өнгөрсөн замын уртыг алхамын тоо, эсвэл хугацаагаар тодорхойлж болдог. Шулуун замд хүн 5км/ц хурдтай явдаг. Харин бартаа саадтай, өгсүүр замд 1-1.5км дутуу зайг туулна. Өгсүүр замд арай удаан явдаг бол уруудахад арай хурдан явах нь бий.

Агуй,худгийн гүнийг чулууны тусламжаар тодорхойлох арга бий. Ж нь

1секунд- 4м
2секунд-18м
3 секунд -40м
4 секунд- 60м гэх мэтчилэн багцаалдаж болдог аж

 

Зөвлөгөө,

Ууланд алхах зөвлөмж. “СҮ” багшийн дурсгалд

Үндсэн.

1. Pace/Алхалтын хурд, хэмнэл:

Алхалтаа ямар хурд, хэмнэлээр эхэлсэн түүн шигээ дуусгахыг хичээх хэрэгтэй. Алхалтын хэмнэл, хэмийг жигд барих. Бушуу туулай байснаас …яст мэлхий шиг байсан нь дээр. (Tortoise rather than hare.)

2. Pack Adjustments/Үүргэвчний тохиргоо:

Үүргэвчээ байнга шалгаж, биендээ тохируулж байх. Үүргэвчнийхээ бэхэлгээ, мөр, гэдэсний бэхэлгээ, углуурга сэнж зэргийг шалгах. Үүргэвчнийхээ жинг аль болохоор мөр болон ташааны хооронд тааруулах. Ачааг тохируулж тэнцүүлснээр биенийхээ аль нэг хэсэгт ачаалал өгөхөөс сэргийлнэ.

3. Stretching/Сунгалт:

Амрах үедээ булчин шөрмөсөө суллах, уян хатан байхын тулд бага зэргийн сунгалт хийх хэрэгтэй. Мөн өдрийн алхалт дууссаны дараа 10-15 минут сунгалт хийж сурах шаардлагатай.

4. Breaks/Амралт, амсхийлт:

Удаан хугацаагаар мөн гэнэтийн санамсаргүй амралтаас зайлсхийн богино хугацаанд тогтмол хэмээр амарч, амсхийж сурах хэрэгтэй. Цаг хугацаа хэмнэхээс гадна булчин шөрмөсийг бүр сулруулахгүй улмаар дахиж цаашид алхахад чухал нөлөөтэй. Хэрвээ удаан амралт хийх бол, ялангуяа хүйтэн, салхитай өдөр, даарч хөрч, жинлэхгүйн тулд зузаалж дулаалаарай.

5. Breathing/Амьсгалах:

Амьсгалаа хөдөлгөөнтэйгээ уялдуулах. Алхам хийж эхлэн хөлөө өргөхдөө гүн амьсгал авч алхам хийх бусад шатанд амьсгалаа гаргаж сурах хэрэгтэй. Ядарсан болон хэт өндөрт гарсан тохиолдолд нэмэлт амьсгал авна.

Техник.

1.Uphill/Өгсөх

-Rhythm/Хэмнэл:

Алхалт ба амьсгалаа хооронд нь зохицуулж сурах хэрэгтэй. Ялангуяа холын өгсүүр болон налуу газарт хэрхэн хаана гишгэхдээ хэт санаа зовох биш алхалт ба амьсгалаа зөв хуваарилах шаардлагатай байдаг аж.

-Breaks/Амралт:

Хурдан алхан олон дахин зогсож амарч байснаас илүүтэйгээр хурдыг жигд барьж аль болохоор амралтыг бага хийх хэрэгтэй. Зүрхээ гэнэт бас хэт ачаалахаас болгоомжилон зүрхнийхээ цохилт хэмнэлийг тогтвортой байлгаснаар энерги бага зарцуулан их замыг туулах болно. Бушуу туулай… биш бай гэж…

-Positivity/Өөдрөг үзэл:

Ядарч туйлдсан биш өөдрөг үзэл, эерэг сайн сайхан бодол санаатай байх хэрэгтэй. Өөдрөг үзэл санаа, бодлоор өөрөө өөрийгөө зоригжуул.

Hang Loose/Чөлөөт байдал:

Үүргэвчний цээж болон гэдэсний бэхэлгээг сулруулах болон тайлах хэрэгтэй. Хэрвээ эдгээр бэхэлгээ түгжээс нь бариу байвал үүргэвч татагдаж өгсөх үед алхаа томсож амьсгалыг түргэсгэдэг.

-Zigzagging/Хөндлөн туулах(Зиг заг хэлбэр):

Огцом налуу хэсэгт чигээрээ шууд өгсөхөөс зайлсхийн хөндөлсөж налуугын түвшинг бууруулах байдлаар алхах хэрэгтэй.


-Rest Step/Амралттай алхам:

Огцом налуу, холын зайнд амралттай алхамаар алхах нь зүйтэй. Алхам хийхдээ нэг хөлөө урагш гишгэн нугалж нөгөө хөлөө өвдгөөр нь шулуутган тэгшилж өмнөх хөлийнхээ өвдгөний үен дээр биеийнхээ жинг шууд хуваарилна.


2. Downhill/Уруудах
-Centre of Gravity/Тэнцвэрийн төв:

Урагш бүү тонгой. Хойш бүү нал. Таны тэнцвэрийн төв таны хөлнөөс дээгүүр байх шаардлагатай.

-Minimize Stress/Ачааллыг багасгах:

Уруу байгаа хөлөө бага зэрэг нугалах шаардлагатай. Энэ нь таны хөл дээр, өвдгөн дээр буух хэт ачааллыгг багасгадаг.

-Foot Placement/Гишгэлт:

Хөлөө гишгэхдээ анхаарал болгоомжтой байх хэрэгтэй. Өгсөж өгсөж дараа нь уруудахад сэтгэл санааны хувьд тайвширсан, мөн өмнө нь таньдаг мэддэг газар шиг байдаг тул сонор сэрэмж алдаж алдаа хийхээс болгоомжил.

-Hip Belt/Гэдэсний бэхэлгээ:

Эргэлт ба тогтворгүй, тэгш тус гадаргуугаар алхахдаа үүргэвчний гэдэсний бэхэлгээг чангалах хэрэгтэй. Ингэснээр ачаа хөдөлгөөнгүй болж таны хөдөлгөөний тэнцвэртэй байдлыг хангахад чухал үүрэгтэй.

3. Off-Trail/Жимгүй газарт

-Know Your Position/Байрлалаа мэдэх:

Газрын зураг ба зүг чиг заагч компасстай байх шаардлагатай. Тогтмол зүг чигээ тодорхойлж шалгах хэрэгтэй.

-Least Resistance/Хөнгөвчилөх:

Хүнд хэцүү замаар явахдаа аль болохоор биенд амар замыг сонго. Удаан хол мэт санагдавч үнэн хэрэгтээ хурдан туулж бага цаг зарцуулдаг. Бут сондуул дундуур туучихдаа үүргэвчнийхээ гадна талд илүүдэл эд зүйлс, хувцас хунар хавчуулах хийхээс татгалзах хэрэгтэй. Учир нь бут сондуулын мөчир нь дэгээдэх, бас урж гэмтээх нигууртай.

-Don’t Rush/Бүү яар:

Буруу зүгт цаг хугацаа алдан будаа тээж байснаас байрлалаа зөв тогтоохын тулд цаг хугацаа зарцуулсан нь дээр.

4. Цастай налуугаар өгсөх ба уруудах

Өгсөх:
Цастай налуугаар өгсөхдөө алхалтын хэмжээг багасган бага багаар алхам хийнэ. Зиг-заг хэлбэрээр буюу хөндлөн өгсөж өгсөлтийн налууг бууруулна. Хөндлөн гэдэг нь налуугаар огцом өгсөх биш харин баруун зүүн гар тийш ээлжлэн хөндлөх байдлаар налууг туулахыг хэлж буй юм. Хэрвээ цас нь хөвсөгөр бол хөлийнхөө өлмийгөөр буюу гутлийнхаа хоншоороор “цохин” алхах хэрэгтэй. Ер нь тусгай таяг, хэрэгсэлгүй бол энэ аргыг хэрэглэх зүйтэй. Мөн алхахдаа яарах хэрэггүй.
Хэрвээ цас хатууран гутлынхаа хоншоороор цохиход хэцүү, мөн гутлын тусгай хэрэгсэл байхгүй бол таяг, мөсний сүхээр мөр гаргах хэрэгтэй.

Уруудах:
Цастай налуугаар уруудахдаа хэрвээ цас мөстөөгүй бол “хөлөө шигтгэх” аргаар алхах нь хамгийн тохиромжтой. “Зөв” хөлнийхөө өсгийгөөрөө эхлэн хөндлөн гишгэж биеийнхээ жингийн ачааллыг цасанд гишгэсэн хөлөндөө шилжүүлж алхана. Өвдгөө бага зэрэг нугалах хэрэгтэй бөгөөд энэ нь тэнцвэрийг хадгалах ба үе мөчний хэт суналтаас хамгаалдаг.

Уулын спортын мастер Н.Сүрэнжав. 1970-2017.

Уулын цаг агаар

Холбоо барих

Утас: 99059693

Email: uulchin.mn@gmail.com

Хаяг: УБ, Баянзүрх дүүрэг, 26-р хороо, 407-24 тоот